Slimme IT-keuzes maken in een veranderende energiemarkt

Arnoud Rijneveld

De utility sector in Nederland staat voor grote veranderingen. Sta je nu voor IT-keuzes? Dan is het niet alleen handig om in te spelen op IT-ontwikkelingen, maar ook op belangrijke trends zoals de energietransitie. Arnoud Rijneveld, business consultant bij IFS Probity, denkt daar volop over na.

Leg uit: waarom doe je dat?
Ik ben voor IFS Probity aan de slag bij netbeheerder Enexis. Enexis werkt nu onder andere met SAP IS-U, een sales- en informatiesysteem voor de utility sector. Dat systeem wordt naar verwachting tussen 2025 en 2027 uitgefaseerd. Dat geldt ook voor een CRM-systeem dat Enexis gebruikt. De vraag is dus: voor welke systemen kies je straks en waar moeten die aan voldoen? Zie het als de kans om een nieuwe auto voor de komende tien jaar uit te zoeken. Dan neem je waarschijnlijk ook even goed de tijd om na te denken welke snufjes zo’n auto allemaal moet hebben en of je nog gaat voor een benzineauto of toch al overstapt op elektrisch rijden.

Ha, dat is een kleine stap naar de energietransitie. Dat lijkt me een ontwikkeling om rekening mee te houden in je IT-keuzes.
Zeker. Steeds meer consumenten wekken zelf energie op en overal in Nederland verrijzen windmolens en zonneparken. Daardoor worden thema’s als vraagsturing, congestiemanagement en tarifering de komende jaren steeds belangrijker: hoe blijft het net in balans onder steeds veranderende weersomstandigheden? Gaan we straks bijvoorbeeld bedrijven stilleggen of consumenten met zonnepanelen afschakelen van het net als er teveel zonnestroom tegelijk beschikbaar komt? En zo ja, hoe verwerk je dat in je administratie en vergoed je dat? Daar komt nog bij dat we in de komende decennia van het gas afgaan. Netbeheerders spelen daar een grote rol in en zullen wellicht meer direct contact met eindgebruikers krijgen, om ze te ontzorgen in die transitie. Het huidige IT-landschap is nog gebaseerd op oude business modellen, processen en technologieën. Daarin zijn dus aanpassingen nodig.

Welke andere ontwikkelingen in de energiesector zijn volgens jou belangrijk bij nieuwe IT-keuzes?
Veranderende Europese en nationale wet- en regelgeving is een aandachtspunt. Verder zie ik een toenemende behoefte om efficiënter te werken en kosten te besparen. Ook digitalisering en centralisatie is een belangrijk thema in de sector. Er worden nu heel veel systemen gebruikt, data staan verdeeld over verschillende applicaties. Je wilt uiteindelijk toe naar een zo compact mogelijk IT-landschap, al besef ik dat het in de praktijk vaak ontzettend lastig is om te snoeien in al dat maatwerk en de vele zelfgecreëerde oplossingen.

Even terug naar de vervanging van de systemen bij Enexis. Hoe begin je zo’n traject?
Samen met een IT-architect van Enexis heb ik in kaart gebracht hoe deze systemen in het applicatielandschap geïntegreerd zijn en hoe ze de business processen van Enexis faciliteren. Op basis van zo’n architectuurplaat hebben we scenario’s uitgewerkt: van helemaal opnieuw beginnen tot zo lang mogelijk gebruik blijven maken van deze systemen.

Wat heb je vervolgens met die architectuurplaat en scenario’s gedaan?
Daarmee zijn we in gesprek gegaan met stakeholders uit de Business. Welke ontwikkelingen en trends zien jullie in de markt en sector, wat is jullie visie op de ontwikkeling van de dienstverlening van Enexis, welke functies moet een nieuw systeem straks hebben om op een efficiënte manier klanten goed te kunnen bedienen? Dat zijn vragen waar je nu al over na moet denken om straks goede IT-keuzes te kunnen maken. Als je het op die manier bekijkt is verandering bovendien geen bedreiging of iets wat IT oplegt, maar een kans voor de Business.

Hoe ga je nu verder?
Die hele grote vraag over waar een nieuw IT-systeem aan moet voldoen, knip je weer op in brokjes. Wat willen we bijvoorbeeld als het gaat om facturatie en incasso? Of hoe zien we de toekomst van onze klantenservice voor ons? Dat doen we omdat ‘de Business’ in werkelijkheid natuurlijk bestaat uit allemaal verschillende afdelingen, teams en functies, met eigen visies en deelbelangen. Uiteindelijk breng je al die wensen bij elkaar en kan je vervolgens prioriteren en met draagvlak beslissingen nemen.

Welke rollen vervul jij als business consultant in dit traject?
Dat zijn er meerdere. De ene keer ben ik domein-, project- of solutionarchitect, het volgende moment heb ik een rol als informatieanalist. Vaak ben ik bezig op het snijvlak van Business en IT. Het helpt dat ik beide kanten snap. Als je in een overleg zit, merk je regelmatig dat IT’ers en mensen van de Business langs elkaar heen praten. Ik kan die werelden bij elkaar brengen.

Wat geeft jou energie in je werk?
In deze functie fungeer ik op tactisch niveau. Je hebt de strategie vanuit de top van Enexis en de dagelijkse operationele processen. Mijn werk als business consultant zit daar tussenin en daar is grote behoefte aan. Je kunt op dat tactische niveau veel betekenen en dat blijft nog wel even zo. De utility sector is de komende 20 tot 30 jaar nog volop in beweging. Veranderingen binnen grote bedrijven zoals netbeheerders of energiemaatschappijen duren vaak wat langer, maar als je achterom kijkt en ziet welke stappen je soms samen zet in een jaar tijd, dan geeft dat veel voldoening.

Je bent extern bij Enexis, voelt dat ook zo?
Nee. Zo sta ik ook niet in mijn werk. Ik beperk me bijvoorbeeld niet tot alleen de scope van mijn project. Ik wil het beste resultaat voor Enexis realiseren en dat betekent dat je over de grenzen van je eigen werk moet kijken. Hoe raakt wat ik doe andere teams of processen, wat is de beste oplossing voor de lange termijn? Dat zijn vragen die ik mezelf steeds stel. Tegelijkertijd voel ik me ook verbonden met IFS Probity. Het is prettig dat je, als het nodig is, kan sparren met andere consultants die ook in de utility sector actief zijn!

Arnoud Rijneveld

Arnoud Rijneveld is business consultant bij IFS Probity. Hij werkte hiervoor onder meer als innovator en analist bij een netbeheerder en als procesexpert aan het C-ARM project. Arnoud is in zijn element in grote organisaties met veel stakeholders en complexe uitdagingen op het snijvlak van Business en IT. Ben je benieuwd naar zijn adviezen, visie, aanpak? Neem gerust contact op via office@ifsprobity.nl of rechtstreeks via arnoud.rijneveld@ifsprobity.nl.